WŁOSKIE MANDATY DROGOWE

 

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2023 r.

Kwestia mandatów drogowych dotyczy zarówno tych z Was, którzy mieszkają we Włoszech, jak i osób przybywających tu okazjonalnie, na przykład służbowo czy turystycznie, postanowiłam więc zająć się tym tematem, by rozwiać związane z nimi wątpliwości.

 

 Procedura nałożenia mandatu

Mandaty drogowe wykluczone są z długów spadkowych, nie można więc ich odziedziczyć.

We Włoszech mandaty za nieprzestrzeganie przepisów włoskiego kodeksu drogowego mogą być wystawiane przez:

• policję (polizia)
• policję drogową (polizia stradale) i współpracujących z nią funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
• karabinierów (carabinieri)
• policję podatkową (guardia di finanza)
• straż miejską (polizia municipale/vigili urbani)
• tzw. ausiliari del traffico – tylko w przypadku wykroczeń związanych z parkowaniem na wyznaczonych miejscach płatnych (nie mogą oni więc nakładać mandatów np. za parkowanie w miejscu niedozwolonym)
• pracownicy komunikacji miejskiej w zakresie wykroczeń związanych z parkowaniem i poruszaniem się po tzw. bus pasach i zatoczkach
• policję więzienną (polizia penitenziaria) – tylko w zakresie własnych kompetencji
  
• straż leśną (corpo forestale) – tylko w zakresie własnych kompetencji
  

Mandat możecie otrzymać na dwa sposoby:

• podczas kontroli drogowej, gdy zostaniecie przyłapani na wykroczeniu i zatrzymani przez służby porządkowe (które muszą następnie przesłać mandat również pocztą) – odmowa przyjęcia mandatu, o którą tak często pytacie w wiadomościach, nie ma we Włoszech większego sensu, gdyż jedyną konsekwencją odmowy podpisania protokołu będzie przesłanie Wam go pocztą (podpisanie protokołu nie jest równoznaczne z przyznaniem się do winy, więc możecie odwołać się później od mandatu)
• pocztą lub certyfikowaną pocztą elektroniczną PEC, jeśli bezpośrednie zatrzymanie nie było możliwe

W tym drugim przypadku służby porządkowe muszą wysłać mandat w ciągu:

• 90 dni w przypadku pojazdu zarejestrowanego we Włoszech
• 360 dni w przypadku pojazdu zarejestrowanego za granicą
• 90 + 360 dni w przypadku pojazdu wynajętego we Włoszech przez osobę zamieszkałą za granicą (90 dni na wysłanie mandatu do firmy wynajmującej + 360 dni na przekazanie go wynajmującemu)

Termin ten liczy się od momentu popełnienia przez Was wykroczenia, przy czym bierze się pod uwagę datę wysłania listu poleconego lub datę otrzymania potwierdzenia doręczenia PEC (notifica di accettazione), a nie datę odebrania przez Was mandatu. Tak przy okazji, jeżeli nie będzie Was w domu i listonosz zostawi Wam w skrzynce awizo, to nawet jeśli postanowicie nie odebrać pisma z mandatem czekającego na Was na poczcie czy u kuriera, to po 10 dniach i tak uznaje się, że został on doręczony.

UWAGA! Nawet jeżeli policja wyśle mandat po upływie tego terminu, musicie złożyć odwołanie w celu jego anulowania.

Punkty karne i ustalenie sprawcy wykroczenia

Jeżeli zarejestrowane „na odległość” wykroczenie przewiduje naliczenie punktów karnych, w załączniku do mandatu otrzymacie również formularz, który musicie wypełnić, podając dane osoby, która prowadziła pojazd, by punkty mogły zostać naliczone. Musicie to zrobić również w przypadku, gdy prowadzący i właściciel samochodu to ta sama osoba. Jeśli tego nie zrobicie, możecie zostać ukarani dodatkową karą grzywny w wysokości od 291 euro do 1166 euro.

Właściciel pojazdu jest solidarnie odpowiedzialny za nałożoną karę, więc może zostać wezwany do zapłaty mandatu, jeśli prowadzący pojazd go nie uiści – ważne, by policja przesłała go obu zainteresowanym, gdyż zapłaty można domagać się tylko od osoby, która otrzymała mandat. Nie oznacza to oczywiście, że ma być on uiszczony dwukrotnie, wystarczy, że zostanie zapłacony przez jednego z nich.

Pewnie Was zaskoczę, ale fakt posiadania zagranicznego prawa jazdy nie oznacza, że nie zostaną Wam naliczone punkty karne – włoskie Ministerstwo Transportu ustanowiło specjalny rejestr, do którego wpisywane są zagraniczne prawa jazdy osób ukaranych na terytorium Włoch wraz z punktami karnymi naliczonymi zgodnie z przepisami włoskiego kodeksu drogowego. Przekroczenie limitu punktów wiąże się z następującymi karami:

• utrata 20 punktów w ciągu roku: zakaz prowadzenia pojazdów we Włoszech przez dwa lata
• utrata 20 punktów w ciągu dwóch lat: zakaz prowadzenia pojazdów we Włoszech przez rok
• utrata 20 punktów w ciągu trzech lat: zakaz prowadzenia pojazdów we Włoszech przez sześć miesięcy

Powyższe zasady nie dotyczą obywateli włoskich posiadających zagraniczne prawo jazdy - włoski Trybunał Konstytucyjny uznał w 2016 roku, że muszą mieć oni możliwość odzyskania punktów na równi z obywatelami włoskimi mieszkającymi we Włoszech.

 Zapłata mandatu

W zależności od tego, kiedy zapłacicie mandat, zmienia się jego kwota:

• w ciągu 5 dni od jego otrzymania: rabat w wysokości 30% wskazanej kwoty, czyli zapłacicie 70% mandatu
• w ciągu 60 dni: kwota wskazana na mandacie (jest to kwota ulgowa)
• po upływie 60 dni: pełna kwota grzywny, która odpowiada połowie maksymalnej przewidzianej karze grzywny plus odsetki w wysokości 10% naliczane co sześć miesięcy

Po zapłaceniu mandatu tracicie możliwość odwołania się!

Jak odwołać się od mandatu?

Termin odwołania liczony jest od momentu otrzymania mandatu – nie składajcie odwołania np. od świstka pozostawionego Wam za szybą, musicie poczekać na przesłanie mandatu pocztą.

Jeśli uważacie, że z jakiegoś powodu mandat został nałożony niesłusznie, nie spełnia on wymogów formalnych lub został wysłany po upłynięciu terminu, możecie odwołać się na dwa sposoby:

Złożenie odwołania do sędziego pokoju (giudice di pace)

Odwołanie do sędziego pokoju musi zostać złożone w terminie 30 dni od momentu otrzymania mandatu. Jest to opcja odpłatna – trzeba uiścić opłatę w wysokości 43 euro (tzw. contributo unificato), a w przypadku mandatu przekraczającego 1100 euro dodatkowo należy pokryć koszt opłaty skarbowej w wysokości 27 euro, więc powinniście przede wszystkim ocenić Wasze szanse na pozytywne rozpatrzenie odwołania, by nie okazało się, że będzie Was ono kosztować więcej niż sam mandat.

Nie potrzebujecie adwokata, możecie sami stawić się przed sądem (konieczne jest wtedy wskazanie adresu zameldowania lub zamieszkania – np. w mieszkaniu kolegi – na terenie gminy, w której znajduje się sąd), choć oczywiście możecie zwrócić się o pomoc do prawnika, co jednak dodatkowo zwiększy koszt całego przedsięwzięcia. Jeśli sąd uzna, że macie rację mandat zostanie anulowany; w przeciwnym wypadku zostanie potwierdzona jego wysokość, którą będziecie musieli zapłacić, a sąd może nakazać Wam również pokrycie kosztów sprawy i adwokata strony przeciwnej.

Odwołanie można też złożyć online na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości:

https://gdp.giustizia.it/sigp

Warto przesłać kopię złożonego odwołania służbom porządkowym, które wystawiły mandat, by przerwać ewentualną procedurę ściągania długów.

Złożenie odwołania do prefekta (prefetto)

Na złożenie odwołania do prefekta macie 60 dni od momentu otrzymania mandatu. W odróżnieniu od odwołania do sędziego pokoju nic ono nie kosztuje, co może wydawać się automatycznie lepszą opcją, jednak pamiętajcie, że prefektura to organ administracji publicznej, podobnie jak służby, które wystawiły mandat, więc niekoniecznie będzie całkowicie bezstronna.

Możecie wysłać odwołanie zarówno do prefekta, jak i bezpośrednio do organu, który nałożył mandat i który przekaże je następnie do prefektury. Sposób składania odwołania zależy od danej prefektury, radziłabym więc sprawdzić bezpośrednio u źródła, np. na stronie internetowej urzędu. Istnieje też możliwość złożenia odwołania online za pomocą mało znanego portalu S.Ana, należącego do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych:

sana.interno.it/SANA/ricorso.php?app=bXYxTVBJbWt1OXM9

Prefekt musi wydać decyzję w następującym terminie:

• 210 dni, jeśli przesłaliście odwołanie bezpośrednio do prefektury
• 180 dni w przypadku przesłania go do służb porządkowych, które wystawiły mandat

Brak odpowiedzi na odwołanie oznacza jego pozytywne rozpatrzenie odwołania – na podanym wyżej portalu możecie wybrać z menu po lewej opcję Ricerca procedimento, co pozwoli Wam znaleźć wydaną przez prefekta decyzję. Jeżeli natomiast prefekt odrzuci Wasze odwołanie, będziecie musieli zapłacić grzywnę nie w wysokości widniejącej na otrzymanym mandacie, a w kwocie równej co najmniej połowie minimalnej przewidzianej za dane wykroczenie grzywny, więc prawie dwukrotnie wyższej.

W ciągu 30 dni możecie odwołać się od decyzji prefekta do sędziego pokoju.

Okres przedawnienia i ściąganie długów

Mandaty drogowe ulegają przedawnieniu po pięciu latach od dnia popełnienia przez Was wykroczenia. Oznacza to, że po upływie tego terminu włoski urząd nie może domagać się zapłaty mandatu, jednak pamiętajcie, że każde formalne wezwanie do zapłaty, np. przesłanie mandatu czy wezwania przez windykatora, przerywa okres przedawnienia, który jest liczony od nowa.

UWAGA! W celu anulowania przedawnionego mandatu musicie złożyć odwołanie.

Jeżeli nie zapłacicie mandatu ani nie złożycie odwołania, urząd wpisze Wasz dług do rejestru długów i rozpocznie procedurę windykacyjną, którą opisałam szczegółowo tutaj. Istnieje możliwość odwołania się od otrzymanego wezwania do sędziego pokoju, ale pamiętajcie, że odwołanie może dotyczyć wyłącznie błędów formalnych związanych z wezwaniem lub procedurą jego doręczenia. Jeżeli sąd odrzuci odwołanie, kara grzywny zostanie podwojona.

Włoskie mandaty wysyłane za granicę

W ostatnich latach współpraca w zakresie wymiany informacji pomiędzy państwami UE znacznie się wzmocniła dzięki tzw. systemowi Cross Border Enforcement. Jeżeli przyjdzie Wam do głowy wyrzucić do kosza otrzymany z Włoch mandat, to zastanowiłabym się dwa razy, gdyż może to nie być najlepszy pomysł. Przepisy europejskie umożliwiają windykację długów wynikających z wykroczeń drogowych popełnionych w innym państwie członkowskim i zobowiązują kraj, w którym mieszkacie do udzielenia pomocy w uzyskaniu zapłaty. Wystarczy, że włoski urząd wyśle do polskiego urzędu za pomocą systemu CBE zapytanie o dane właściciela pojazdu i bardzo szybko otrzyma dostęp do Waszych danych adresowych.

Dotyczy to jednak tylko do niektórych wykroczeń:

• przekroczenia prędkości
• braku pasów bezpieczeństwa
• braku kasku
• przejazd na czerwonym świetle
• prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub środków odurzających
• korzystanie z zakazanego pasa/obszaru
• korzystanie z telefonu komórkowego lub innych urządzeń rozpraszających uwagę

Wraz z protokołem wykroczenia, a więc typowym mandatem, otrzymacie pismo objaśniające w języku polskim – to ważne, gdyż winowajca musi otrzymać informacje w języku kraju zamieszkania, by nie miał problemu z ich zrozumieniem, zgodnie z art. 5 p. 3 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2015/413.
 
Pismo zawiera również sposób zapłaty mandatu.

Jeżeli postanowicie nie zapłacić mandatu, włoskie urzędy mają do wyboru dwie opcje, z których zazwyczaj korzystają:

• zlecenie procedury windykacyjnej firmie prywatnej działającej w Polsce
• złożenie wniosku o egzekucję do polskiego sądu, który raczej na pewno wyda wyrok „skazujący”, gdyż nie rozpatruje meritum sprawy

Obie te opcje wiążą się z dodatkowymi kosztami, jeżeli więc rzeczywiście popełniliście wykroczenie, radziłabym zapłacić mandat w terminie.

EQUITALIA, CZYLI JAK PAŃSTWO WŁOSKIE ŚCIGA DŁUŻNIKÓW

Począwszy od 01.07.2017 r., Equitalia została zlikwidowana i zastąpiona przez publiczną agencję windykacyjna Agenzia delle Entrate - Riscossione.

Jednym z (licznych) koszmarów osób mieszkających we Włoszech są tzw. cartelle esattoriali, czyli pisma wzywające ich do zapłaty różnego rodzaju „długów” wobec państwa włoskiego. Mogą to być zaległe podatki, nie zapłacone mandaty, należności gminne itp., a więc wszystkie te opłaty, które obywatel winien jest państwu, a z różnych powodów ich nie uregulował. Mnie również zdarzyło się natknąć na takie pismo, na szczęście nie dotyczące mnie, a rodziny mojego męża, i zapewniam Was, że nie jest to nic przyjemnego, zwłaszcza wtedy, gdy państwo domaga się zapłaty długu, który tak naprawdę nie istnieje, co trzeba później udowadniać i tracić czas, nerwy, a czasem pieniądze.

Czym jest Equitalia?

Equitalia to coś w rodzaju państwowej agencji windykacyjnej, należącej w 51% do urzędu skarbowego (Agenzia delle Entrate) i w 49% do INPS (odpowiednika polskiego ZUS-u). Od 2007 roku zajmuje się ona ściąganiem długów od podatników w imieniu skarbu państwa – wcześniej zajmowały się tym firmy prywatne.

W wyniku zmian wprowadzonych w 2012 roku, gminy włoskie mogą zrezygnować z usług Equitalia i powierzyć ściąganie długów innym firmom.

Przykłady długów ściąganych przez Equitalia

Opłat i podatków, jakie muszą płacić mieszkańcy Włoch jest od groma, więc wymienię jedynie kilka z możliwych zaległości, które mogą skutkować otrzymaniem przez Was wezwania do zapłaty (nie biorę tu pod uwagę firm):

• podatek dochodowy IRPEF – UWAGA! Od 01.10.2010 r. podatek dochodowy jest ściągany „bezpośrednio”, a więc nie otrzymacie „ostrzeżenia” w postaci wezwania do zapłaty i fiskus może od razu przystąpić do egzekucji długu!
• podatek od nieruchomości IMU
• opłata za utylizację odpadów (w ciągu ostatnich lat zmieniała ona nazwę kilka razy nazwę, a niedługo ma być zastąpiona przez niejaką Service Tax)
• abonament radiowo-telewizyjny (tzw. canone RAI)
• mandaty drogowe
• podatek od posiadanego pojazdu (tzw. bollo auto)
• podatek od spadku

Equitalia może pośredniczyć w ściąganiu długów gminnych (mandatów, opłat za utylizację śmieci itp.) jedynie do 31.12.2013 r., od przyszłego roku gminy będą musiały zająć się tym bezpośrednio, oczywiście jeżeli rząd nie przedłuży po raz kolejny terminu.

Procedura windykacyjna

Musicie wiedzieć, że procedura ściągania długów przez Equitalia jest bardzo skomplikowana, więc bardzo trudno jest ją „streścić” – postaram się przedstawić Wam uproszczony jej schemat, pamiętajcie jednak, że poszczególne etapy i terminy mogą ulec zmianie w zależności od przypadku.

Zacznę od tego, że Equitalia nie zajmuje się kontrolą podatników – kontrole przeprowadzane są przez urzędy, które pobierają opłaty i podatki. Jeśli np. urząd w wyniku kontroli wykryje, że posiadacie dom letniskowy, za który od trzech lat nie płacicie podatku od nieruchomości, wpisuje Wasz dług do wykazu dłużników (iscrizione a ruolo), który okresowo przekazuje do Equitalia, która ma za zadanie odzyskać dług. Tak więc Equitalia jest pośrednikiem pomiędzy urzędem, któremu jesteście winni określoną sumę a dłużnikiem, czyli Wami.

Equitalia rozpoczyna procedurę windykacyjną, drukując składające się z kilku stron wezwanie do zapłaty (cartella esattoriale) zawierające szczegółowy wykaz Waszych zaległości wobec skarbu państwa. Jest to dokument oficjalny, mający charakter wykonawczy, co oznacza, że jeśli nie uregulujecie długu w podanym terminie, Equitalia ma prawo egzekwować go „siłą”.

Doręczenie wezwania do zapłaty musi zostać potwierdzone, więc Equitalia nie może go po prostu wysłać zwykłym listem – musi zrobić to, korzystając z jednego z poniższych sposobów:

• doręczając wezwanie osobiście, za pośrednictwem osoby do tego upoważnionej (tzw. messo notificatore), za potwierdzeniem odbioru (musicie podpisać tzw. relata di notifica)
• wysyłając je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru (podpisanym przez Was lub inne osoby upoważnione do odbioru korespondencji w Waszym imieniu, np. członków rodziny czy portiera) – jeśli list nie zostanie odebrany i wróci do urzędu pocztowego, poczta wysyła Wam listem poleconym wezwanie do jego odbioru, po czym po upływie 10 dni wezwanie do zapłaty uznaje się za doręczone
• wysyłając wezwanie certyfikowaną pocztą elektroniczną (PEC) na adres podatnika, jeśli taki adres posiadacie
• może zostać ono również odebrane przez członków rodziny, współpracowników, portiera lub sąsiadów, jeśli wezwanie zostanie dostarczone do Waszego miejsca zamieszkania lub pracy (tzw. domicilio) w przypadku Waszej nieobecności – konieczne jest następnie wysłanie listem poleconym zawiadomienia o odebraniu wezwania przez osobę trzecią
• jeśli doręczenie wezwania nie jest możliwe, zostaje ono przekazane do urzędu gminy (casa comunale), który wywiesza w tzw. albo comunale odpowiednie zawiadomienie oraz wysyła Wam podobne powiadomienie listem poleconym z potwierdzeniem odbioru, wzywając Was do jego odebrania

UWAGA! Istnieje sporo wyroków sądowych, wydanych również w tym roku, które stanowią, że wezwanie do zapłaty wysłane bezpośrednio przez Equitalia listem poleconym (raccomandata A/R) jest nieważne, gdyż zgodnie z przepisami agencja musi doręczyć wezwanie za pośrednictwem upoważnionej do tego osoby, a listonosz taką osobą nie jest (co innego, gdyby upoważniona osoba, np. strażnik miejski, wysłał wezwanie listem poleconym – on może to zrobić, gdyż jest pośrednikiem przewidzianym przez prawo). Nie wszyscy zgadzają się z tego typu interpretacją, jednak faktem jest, że ona istnieje i wiele wezwań do zapłaty zostało przez sądy anulowane.

Na uregulowanie długu macie 60 dni od momentu doręczenia Wam wezwania do zapłaty. Możecie to zrobić w lokalnej siedzibie Equitalia, na jej stronie internetowej, w niektórych punktach Sisal i tabacchi, na poczcie lub w banku – do wezwania załączony jest gotowy druk wpłaty z kwotą do zapłacenia, tzw. bollettino postale.

Jeśli nie zapłacicie należności w ciągu 60 dni wskazanych w wezwaniu, Equitalia zaczyna naliczać dzienne odsetki za każdy dzień zwłoki oraz dodatkowe opłaty, przez co Wasz dług rośnie.

Pamiętajcie, że w przypadku trudnej sytuacji życiowej możecie wystąpić do Equitalia o rozłożenie długu na raty!

Jeśli uważacie, że wezwanie do zapłaty zostało wystawione niesłusznie, możecie złożyć odwołanie bezpośrednio w urzędzie, który twierdzi, że jesteście mu winni daną sumę. Osobiście jestem zdania, że przed złożeniem oficjalnego odwołania najlepiej jest wybrać się do danego urzędu i spróbować wyjaśnić sprawę „po przyjacielsku” – jest wówczas szansa, że błąd zostanie wykryty na miejscu (np. wpłacone przez Was opłaty zostały zapisane na innym koncie) i dług zostanie anulowany bez konieczności odwoływania się.

A jeśli nie zapłacę?

Jeżeli z jakiegoś powodu nie uregulujecie długu (nie mówię tu oczywiście o przypadkach, w których przedstawiliście odwołanie i czekacie na decyzję), Equitalia ma prawo przystąpić do egzekucji długu. Najpierw wysyła ponaglenia, „przypominając” o konieczności zapłaty należności, a później może przejść do bardziej drastycznych środków. Należą do nich:

• zatrzymanie posiadanego przez Was pojazdu (fermo amministrativo) – powiedzmy, że to takie „ostrzeżenie”: samochód nie zostaje Wam odebrany, jednak zostaje wpisany do rejestru pojazdów jako pojazd niedopuszczony do ruchu
• konfiskata pojazdu (pignoramento) – jeśli w ciągu 30 od zatrzymania pojazdu nie uregulujecie długu, agencja może go skonfiskować i sprzedać na aukcji

Equitalia nie może zatrzymać ani tym bardziej odebrać Wam samochodu, który służy Wam do wykonywania Waszej pracy! 

• obciążenie hipoteką posiadanych przez Was nieruchomości (w przypadku długów przekraczających 20000 euro), jako zabezpieczeniu długu
• odebranie dóbr ruchomych
• odebranie nieruchomości (w przypadku długów przekraczających 120000 euro, jeśli minęło co najmniej 6 miesięcy od obciążenia nieruchomości hipoteką) – Equitalia nie może odebrać Wam domu lub mieszkania będącego jedyną posiadaną przez Was nieruchomością, w której mieszkacie i jesteście zameldowani
• egzekucji z wynagrodzenia za pracę lub emerytury – Equitalia nie może zabierać Wam więcej niż 1/10 miesięcznej pensji w przypadku wynagrodzenia nie przekraczającego 2500 euro, 1/7 miesięcznej pensji w przypadku wynagrodzenia od 2500 do 5000 euro oraz 1/5 w przypadku wyższego wynagrodzenia

Przedawnienie długu (prescrizione/decadenza)

Długi ulegają przedawnieniu, a wraz z nimi przedawnia się cartella esattoriale. Oznacza to, że czasami może się okazać, że Equitalia żąda od Was zapłaty należności, której nie musicie płacić i możecie złożyć odwołanie (ricorso).

W przypadku każdego podatku czy opłaty państwowej istnieje termin, do którego skarb państwa może domagać się jego zapłaty – termin ten jest zmienny w zależności od opłaty. Jeżeli urząd nie wezwie Was do uregulowania długu przez upłynięciem tego terminu, dług ulega przedawnieniu i skarb państwa nie może od Was niczego żądać. Np. podatek od posiadanego pojazdu (bollo auto) przedawnia się po czterech latach (a dokładnie ostatniego dnia trzeciego roku, licząc od następnego roku po tym, w którym powinniście byli podatek zapłacić), więc jeśli nie zapłaciliście go w 2005 roku, urząd mógł wymagać jego zapłaty jedynie do końca 2009 roku.

Ale uwaga: każde wezwanie do zapłaty przerywa ten okres i rozpoczyna się on od nowa, począwszy od daty wezwania! W praktyce oznacza to, że jeśli – korzystając z powyższego przykładu – urząd wysłał Wam ponaglenie lub wezwał Was do zapłaty za pośrednictwem Equitalia w marcu 2009 roku, podatek ulega przedawnieniu dopiero 31.12.2013 roku.

Nie zdziwcie się, jeśli otrzymacie wezwanie do zapłaty długu, który zgodnie z przepisami uległ przedawnieniu – Equitalia lubi wysyłać wezwania nawet wtedy, gdy wie, że zapłata się już nie należy, w nadziei, że ktoś się nie zorientuje i zapłaci.