ZASADY PRZYZNAWANIA OBYWATELSTWA WŁOSKIEGO

Ostatnia aktualizacja: 02.11.2026 r.

Zgodnie z włoskimi przepisami, a dokładnie z ustawą nr 91 z dnia 05.02.1992 r., obywatelstwo włoskie nabywa się na podstawie tzw. prawa krwi (z łac. ius sanguinis), co oznacza, że jeśli przynajmniej jedno z rodziców jest obywatelem włoskim, dziecko dziedziczy to obywatelstwo, a więc w świetle włoskiego prawa jest obywatelem włoskim. Od 2025 r. zasada ta nie jest jednak już nieograniczona w przypadku osób urodzonych za granicą i posiadających inne obywatelstwo, co wyjaśnię za chwilę.

Nie ma natomiast zastosowania tzw. prawo ziemi (z łac. ius soli), dlatego też nie wystarczy urodzić się we Włoszech, by uzyskać obywatelstwo włoskie (z wyjątkiem osób znalezionych na terytorium Włoch, w przypadku których nie jest możliwe ustalenie obywatelstwa lub których rodzice są nieznani oraz dzieci urodzonych we Włoszech, które zgodnie z prawem państwa pochodzenia rodziców nie nabywają ich obywatelstwa).

Są też przypadki szczególne, które umożliwiają przyznanie obywatelstwa włoskiego:

• uznanie małoletniego przez rodzica posiadającego obywatelstwo włoskie lub na mocy orzeczenia sądowego (po ukończeniu 18 lat osoba zainteresowana musi wyrazić wolę otrzymania obywatelstwa, ma na to rok od momentu uznania przez włoskiego rodzica)
• adopcja w przypadku małoletnich (w przypadku adopcji osoby pełnoletniej możliwe jest ubieganie się o obywatelstwo po pięciu latach legalnego pobytu we Włoszech od momentu adopcji)
• nabycie obywatelstwa przez małoletnie dziecko mieszkające z rodzicem, który uzyskuje lub odzyskuje obywatelstwo włoskie – dziecko może wówczas również uzyskać obywatelstwo, jeżeli w dniu uzyskania lub odzyskania obywatelstwa przez rodzica dziecko mieszka z nim i ma we Włoszech legalny, nieprzerwany pobyt od co najmniej dwóch lat (jeżeli dziecko nie ukończyło jeszcze dwóch lat, wystarczy, że przebywa legalnie we Włoszech od urodzenia).

W przypadku małoletnich dzieci musicie dodatkowo sprawdzić, jak wygląda sprawa dodatkowych wymogów wprowadzonych w 2025 roku, o których piszę poniżej.

Nowe zasady prawa krwi – art. 3-bis ustawy nr 91/1992

Od maja 2025 r. obowiązują nowe przepisy wprowadzone ustawą nr 74 z 23.05.2025 r. - jedną z najważniejszych zmian jest nowy art. 3-bis ustawy nr 91/1992, który ograniczył możliwość automatycznego przekazywania obywatelstwa włoskiego dzieciom urodzonym poza Włochami i posiadającym inne obywatelstwo.

Nowy przepis stanowi, że dziecko urodzone za granicą, która posiada inne obywatelstwo, jest – w uproszczeniu – traktowana jako osoba, która nie nabyła obywatelstwa włoskiego, chyba że zachodzi jedna z przewidzianych w ustawie wyjątkowych sytuacji. Co ważne (i kontrowersyjne), przepis obejmuje również osoby urodzone przed wejściem w życie nowych regulacji, aczkolwiek nie oznacza to że każda osoba urodzona za granicą po włoskim rodzicu automatycznie utraciła wcześniej nabyte obywatelstwo. Chodzi przede wszystkim o to, że włoski rząd ograniczył możliwość uznania, że obywatelstwo zostało nabyte od urodzenia.

Dziecko urodzone za granicą i posiadająca inne obywatelstwo nadal może być uznana za obywatela włoskiego od urodzenia, jeżeli spełniony jest co najmniej jeden z następujących warunków:

• rodzic lub dziadek posiada (lub posiadał w chwili śmierci) wyłącznie obywatelstwo włoskie – sprawdzane jest obywatelstwo w dniu urodzenia dziecka ubiegającego się o obywatelstwo lub, jeżeli rodzic lub dziadek zmarł wcześniej, w chwili śmierci;
• rodzic lub rodzic adopcyjny, który jest obywatelem włoskim, przebywał legalnie i był zameldowany we Włoszech przez co najmniej dwa kolejne lata po nabyciu obywatelstwa włoskiego i przed urodzeniem lub adopcją dziecka;
• wniosek o uznanie obywatelstwa został złożony najpóźniej 27.03.2025 r. albo w dniu wizyty wyznaczonej przez urząd, o której zostaliście poinformowani najpóźniej tego dnia (wyjątek stanowią również sprawy skierowane do sądu najpóźniej 27.03.2025 r.).

Dla przykładu:

1. Jeżeli dziecko urodziło się w Polsce, a jego matka ma podwójne obywatelstwo włoskie i polskie, nie wystarczy to do przekazania dziecku obywatelstwa włoskiego. Jeśli jednak włoskim obywatelem jest również dziadek dziecka i posiada on wyłącznie obywatelstwo włoskie, dziecko może uzyskać włoskie obywatelstwo.
2. Jeżeli ojciec dziecka urodzonego w Polsce jest obywatelem włoskim i polskim, a przed narodzinami dziecka mieszkał we Włoszech nieprzerwanie przez trzy lata po uzyskaniu obywatelstwa włoskiego, dziecko może być uznane za obywatela włoskiego od urodzenia.
3. Jeżeli natomiast ten sam ojciec nigdy po uzyskaniu obywatelstwa włoskiego nie mieszkał we Włoszech przez wymagane dwa lata, a żaden z rodziców ani dziadków nie posiada wyłącznie obywatelstwa włoskiego, dziecko nie nabywa automatycznie obywatelstwa włoskiego na podstawie samego faktu, że jego ojciec jest Włochem.

Przepisy przewidują jednak dodatkową możliwość nabycia obywatelstwa przez małoletnie dziecko w drodze tzw. beneficio di legge. Jeżeli przynajmniej jedno z Was, rodziców, jest obywatelem włoskim od urodzenia, możecie złożyć oświadczenie o woli nabycia obywatelstwa przez dziecko. Macie na to trzy lata od momentu urodzenia dziecka, adopcji lub późniejszego ustalenia jego pochodzenia od włoskiego rodzica. Jeżeli minął już termin trzech lat, oświadczenie nadal możecie złożyć, ale dziecko musi następnie mieszkać we Włoszech legalnie i nieprzerwanie przez co najmniej dwa lata.

W tym przypadku dziecko nie staje się obywatelem włoskim od dnia urodzenia - jeżeli oświadczenie zostanie złożone po upływie tego terminu, dziecko musi następnie mieszkać legalnie we Włoszech przez co najmniej dwa kolejne lata.

Ustawa zawiera również szczególne przepisy przejściowe dotyczące dzieci, które były małoletnie w dniu 24.05.2025 r., czyli w momencie wejścia w życie ustawy nr 74/2025. Jeżeli Wy, jako rodzice, otrzymaliście obywatelstwo włoskie ze względu na pochodzenie na podstawie wniosku złożonego najpóźniej 27.03.2025 r., sprawy skierowanej do sądu przed tą datą lub wniosku złożonego w dniu wizyty wyznaczonej przez urząd, o której zostaliście poinformowani najpóźniej 27.03.2025 r., Wasze dziecko może nabyć obywatelstwo włoskie poprzez złożenie specjalnego oświadczenia. Pierwotny termin na jego złożenie został w 2026 r. przedłużony z 31.05.2026 r. do 31.05.2029 r., a wcześniejsza oplata w wysokości 250 euro została zniesiona.

* * *

Jak nietrudno się domyślić, nowe przepisy wzbudziły wątpliwości dotyczące ich zgodności z włoską konstytucją i prawem Unii Europejskiej. W wyroku nr 63/2026 włoski Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zarzutów dotyczących m.in. stosowania nowych zasad do osób urodzonych za granicą przed ich wejściem w życie, sprawa jednak nie została całkowicie zamknięta. W lipcu 2026 r., w postanowieniu nr 147/2026, ten sam Trybunał zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE o sprawdzenie, czy stosowanie nowych przepisów również wobec osób urodzonych przed 28.03.2025 r. jest zgodne z prawem unijnym. Chodzi generalnie o ustalenie, czy takie ograniczenie nie prowadzi do nieproporcjonalnego pozbawienia zainteresowanych obywatelstwa Unii Europejskiej. Na wyrok TSUE wciąż czekamy, więc na razie art. 3-bis nadal obowiązuje.

Obywatelstwo na wniosek zainteresowanego

Obcokrajowcy mogą starać się o przyznanie włoskiego obywatelstwa, jeśli spełniają określone warunki, z czego najpopularniejsze to:

• zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem włoskim
• legalny pobyt we Włoszech przez określony okres czasu

OBYWATELSTWO NA PODSTAWIE MAŁŻEŃSTWA LUB JEDNOPŁCIOWEGO ZWIĄZKU PARTNERSKIEGO (UNIONE CIVILE) Z OBYWATELEM WŁOSKIM

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, trzeba dodatkowo być zameldowanym Włoszech przez co najmniej 2 lat od momentu zawarcia związku małżeńskiego lub partnerskiego, natomiast w przypadku osób mieszkających poza granicami Włoch, wniosek może być złożony dopiero po 3 latach. Jeśli macie wspólne dzieci, naturalne lub adoptowane, okresy te skracane są o połowę, czyli wystarczy rok zameldowania lub półtora roku.

Warto pamiętać, że w momencie wydania decyzji o przyznaniu obywatelstwa włoskiego związek nadal musi być ważny – jeśli w międzyczasie nastąpiła separacja, rozwód lub unieważnienie związku, wniosek o przyznanie obywatelstwa zostanie odrzucony. Nie ma natomiast znaczenia, jeśli rozstaniecie się już po nabyciu obywatelstwa, nie jest to powód do jego utraty.

Szczegółowe informacje na temat ubiegania się o obywatelstwo włoskie ze względu na związek z obywatelem włoskim znajdziecie tutaj.

OBYWATELSTWO NA PODSTAWIE LEGALNEGO POBYTU

Okres, jaki pozwala na ubieganie się o obywatelstwo włoskie na podstawie legalnego pobytu we Włoszech jest zmienny:

obywatele UE	4 lata
obywatele państw spoza UE	10 lat
uchodźcy polityczni i bezpaństwowcy uznani oficjalnie	5 lat
osoby pełnoletnie urodzone we Włoszech	3 lata
osoby, których rodzic lub dziadek jest albo był obywatelem włoskim od urodzenia	2 lata

Osoby urodzone we Włoszech mają również inną możliwość - jeżeli mieszkały tu legalnie i nieprzerwanie od urodzenia do ukończenia 18 lat, mogą nabyć obywatelstwo poprzez złożenie odpowiedniego oświadczenia w ciągu roku od osiągnięcia pełnoletności, co wyjaśniłam dokładniej tutaj. 

Szczegółowe informacje na temat ubiegania się o obywatelstwo włoskie ze względu na legalny pobyt znajdziecie tutaj. 

Pozostałe przypadki

Prezydent Republiki Włoskiej może też przyznać obywatelstwo włoskie osobom spełniającym następujące warunki:

• cudzoziemcom, którzy przez co najmniej pięć lat byli zatrudnieni przez państwo włoskie, również poza granicami Włoch
• cudzoziemcom wyjątkowo zasłużonym dla państwa włoskiego
• cudzoziemcom, w przypadku których istnieją umotywowane interesy państwowe

Utrata obywatelstwa włoskiego

Utracić obywatelstwo włoskie można automatycznie lub przez jego zrzeczenie się.

Automatycznie traci obywatelstwo osoba, która przyjęła urząd publiczny lub wstąpiła do służby wojskowej w innym kraju i nie zrezygnowała z niego pomimo żądań włoskich władz lub w przypadku której doszło do zmiany decyzji o adopcji przez obywatela włoskiego z winy tej osoby, pod warunkiem że posiada ona lub uzyska inne obywatelstwo. Automatyczna utrata może nastąpić również w czasie wojny między Włochami a innym państwem, jeżeli obywatel włoski podejmie służbę wojskową, obejmie funkcję publiczną lub uzyska obywatelstwo tego państwa.

We wszystkich innych przypadkach utrata obywatelstwa następuje tylko i wyłącznie na umotywowany wniosek zainteresowanego, np. w przypadku osoby mieszkającej za granicą, która posiada lub nabywa obywatelstwo innego państwa czy pełnoletnich osób, które uzyskały włoskie obywatelstwo jako małoletnie w związku z nabyciem obywatelstwa przez jednego z rodziców, pod warunkiem że posiadają inne obywatelstwo.

Od sierpnia 1992 roku włoskie przepisy dopuszczają posiadanie obywatelstwa innego kraju bez konieczności rezygnacji w obywatelstwa włoskiego.