Zgodnie z włoskimi przepisami dzieci
narodzone poza związkiem małżeńskim muszą zostać uznane przez rodziców,
gdyż w tym przypadku nie przyjmuje się automatycznie, że rodzicami jesteście
właśnie Wy. Sam fakt, że stworzyliście wspólnie nową istotę nie ma znaczenia z
prawnego punktu widzenia, dlatego konieczne jest oficjalne tego potwierdzenie.
Ma to zastosowanie zarówno w przypadku par pozostających w nieoficjalnym związku, jak i np.
dzieci narodzonych, że się tak brzydko wyrażę, ze związku pozamałżeńskiego, gdy
jedno z Was (lub oboje) pozostaje w związku małżeńskim z inną osobą.
Obecnie możliwe jest również uznanie dzieci
narodzonych ze związku kazirodczego, po uzyskaniu
zgody sądu.
|
Jeszcze niedawno istniało we Włoszech pojęcie „dziecka naturalnego” (figlio naturale), którym określało
się dzieci nieślubne, w odróżnieniu od „dziecka prawowitego” (figlio legittimo), którego status prawny
był regulowany inaczej. Ten dyskryminujący
podział został praktycznie zniesiony na mocy ustawy nr 154 z dnia 28.12.2013 r., która zrównała prawa
wszystkich dzieci.
|
Kto dokonuje uznania dziecka?
Dziecko może zostać uznane przez
oboje rodziców lub tylko przez jedno z nich. Możecie tego dokonać wspólnie
lub osobno, nie jest wymagana obecność obojga rodziców, lecz jeśli jedno z Was
uznało już dziecko, rodzic dokonujący
uznania w późniejszym terminie musi uzyskać zgodę drugiego rodzica. Jeśli
takiej zgody nie otrzymacie, możecie zwrócić się do sądu, który oceni, co jest
najlepsze dla dziecka i ewentualnie wyda zgodę na uznanie go bez względu na
protesty drugiego rodzica.
Uznanie dziecka nie może zostać dokonane przez
rodzica, który nie ukończył 14-tego roku życia, a z drugiej strony, jeśli chcecie
uznać dziecko, które ukończyło już 14 lat, musi ono wyrazić na to zgodę.
Może też ono wystąpić do sądu o przeprowadzenie uznania go przez osobę, którą
uważa za rodzica – to tak na marginesie, w ramach ciekawostki.
Procedura uznania dziecka
Uznanie dziecka jest czynnością urzędową i może być dokonane w jeden z następujących sposobów:
- poprzez wpis w akcie urodzenia – w momencie zgłoszenia narodzin dziecka (dichiarazione di nascita) matka lub
oboje rodziców (wspólnie) nie pozostających w związku małżeńskim wpisują do
zgłoszenia swoje dane
- w formie oświadczenia składanego przed urzędnikiem USC – matka lub oboje
rodziców (wspólnie) mogą to zrobić również przez narodzinami dziecka, natomiast
sam ojciec może to zrobić po uznaniu dziecka przez matkę, za jej zgodą
- w formie aktu publicznego, spisanego np. przed notariuszem
- poprzez wpis w testamencie – uznanie dziecka jest prawnie ważne od
chwili śmierci autora testamentu
- poprzez złożenie w sądzie wniosku o przeprowadzenie postępowania mającego
na celu uznanie dziecka
Jeśli chodzi o wymagane dokumenty,
najlepiej zapytajcie w Urzędzie Stanu Cywilnego gminy, w której zamierzacie
dokonać uznania dziecka, co jest potrzebne, w zależności od sytuacji.
Oczywiście w przypadku uznania dziecka w inny sposób (patrz wyżej), pytanie to
musicie zadać np. notariuszowi. Na pewno będziecie potrzebować ważnego
dokumentu tożsamości, a pozostałe dokumenty zależą od sytuacji, w jakiej
znajdujecie się Wy i dziecko – poniżej
spróbuję podać Wam orientacyjnie, co powinno się przydać w USC (nie
biorę tu pod uwagę aktu publicznego, testamentu czy orzeczenia sądowego), jednak nie bierzcie tego za
pewnik!
|
Uznanie przed
narodzinami
|
· zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę
· dokument tożsamości rodzica/rodziców
· późniejsze uznanie przez ojca: pisemna zgoda matki lub
ewentualnie jej obecność
|
|
Uznanie w
momencie narodzin
|
· dokument
tożsamości rodzica/rodziców
· zaświadczenie o
urodzeniu dziecka (attestazione di
nascita)
· w przypadku, gdy
oboje rodziców to cudzoziemcy, oświadczenie dotyczące przysługującego dziecku
obywatelstwa i nazwiska, zgodnie z przepisami państwa, którego jest
obywatelem
· w przypadku
obcokrajowców czasami wymagane jest złożenie oświadczenia, że przepisy
Waszego kraju pozwalają Wam na uznanie dziecka
|
|
Uznanie po
narodzinach
|
· dokument
tożsamości rodzica/rodziców
· odpis aktu
urodzenia dziecka (atto di nascita),
jeśli urodziło się ono w innej gminie
· jeśli dziecko nie
ukończyło 14 roku życia: pisemna zgoda rodzica, który już dokonał uznania
lub ewentualnie jego obecność
· jeśli dziecko
ukończyło 14 rok życia: jego pisemna zgoda lub ewentualnie jego obecność
(z dokumentem tożsamości)
· w przypadku
cudzoziemców niektóre urzędy wymagają zaświadczenia z konsulatu, że mogą oni
uznać dziecko, zgodnie z przepisami kraju pochodzenia
|
Jakie są aspekty prawne uznania dziecka?
Po uznaniu dziecka rodzic przyjmuje
na siebie wszelkie prawa i obowiązki związane z posiadaniem potomstwa,
dokładnie tak samo, jak w przypadku dzieci narodzonych w związku małżeńskim.
O kwestii nazwiska dziecka
pisałam tutaj, więc nie
będę się powtarzać. Dodam jedynie, że jeśli dziecko nie zostało uznane przy
narodzinach przez żadnego z rodziców (i takie sytuacje mają miejsce), imię i
nazwisko zostają mu nadane przez Urząd Stanu Cywilnego i w przypadku uznania go
w późniejszym okresie, gdy jest już dorosłe, ma ono prawo do zachowania
dotychczasowych danych osobowych.
Uznanie dziecka łączy się też z władzą
rodzicielską, która w 2013 roku została zastąpiona we Włoszech pojęciem „odpowiedzialności
rodzicielskiej” (responsabilità
genitoriale). Rodzice nie sprawują już nad dzieckiem władzy, a są za nie
odpowiedzialni i mają wobec niego określone obowiązki – dziecko ma prawo do opieki, utrzymania, wychowania i edukacji. Dodatkowo,
w przeciwieństwie do dawnej władzy rodzicielskiej, nie ma ograniczeń czasowych co do odpowiedzialności rodzicielskiej w
zakresie utrzymywania dziecka, więc jeśli Wasze pełnoletnie dziecko nie
osiągnęło samodzielności finansowej, nadal macie obowiązek zapewnić mu
utrzymanie.
Jeśli oboje uznaliście dziecko, oboje sprawujecie nad
nim odpowiedzialność rodzicielską. Może się
zdarzyć, że nie zgadzacie się w jakimś ważnym aspekcie dotyczącym jego
życia (oczywiście nie chodzi tu o to, co ma jeść na obiad) – wówczas każde z
Was ma prawo zwrócić się do sądu dla nieletnich z wnioskiem o rozstrzygnięcie
sporu. Sąd może też zdecydować o odebraniu odpowiedzialności rodzicielskiej
jednemu z Was, jeśli uzna, że leży to w interesie dziecka.
Jak widzicie, po zniesieniu różnic pomiędzy dziećmi ślubnymi, nieślubnymi
czy adopcyjnymi, z prawnego punktu
widzenia wszystkie dzieci są we Włoszech traktowane tak samo i mają takie same
prawa.
Dla przykładu,
jeśli Kazio ma dwójkę dzieci ślubnych i jedno nieślubne (oczywiście uznane), po
jego śmierci cała trójka będzie miała identyczne prawo do spadku po ojcu.
Czy można unieważnić uznanie dziecka?
Są sytuacje, w których jedno z
rodziców albo dziecko chcą unieważnić uznanie, np.:
- dziecko zostało poczęte w czasie trwania związku małżeńskiego i uznane
przez męża matki, choć w rzeczywistości nie jest on jego ojcem
- uznanie dziecka zostało dokonane przez rodzica nie będącego w pełni sił
umysłowych
- rodzic został zmuszony do uznania dziecka przemocą
Nie można tego zrobić ot tak, oświadczając na przykład, że się pomyliliście
– konieczne jest złożenie pozwu o unieważnienie
uznania dziecka, po czym o wszystkim decyduje sąd. Pozew o unieważnienie może być również złożony przez inne osoby zainteresowane, np. spadkobierców.
Termin złożenia pozwu nie ulega przedawnieniu jedynie w przypadku, gdy składany jest on przez
dziecko - w pozostałych przypadkach istnieją ograniczenia czasowe, więc zapytajcie prawnika, jak wygląda sprawa w Waszym przypadku.